Contignü prinzipal

Regolamënc

La preparaziun y le decurs dla sentada deboriada di trëi consëis legislatifs, che prevëiga la incuntada y la surantuta de deliberaziuns da pert di consëis legislatifs - desvalis nia ma dal punt de odüda di prinzips iuridich-costituzionai, mo ince por ci che reverda les forzes politiches rapresentades (por consistënza y posiziuns politiches) - sozed aladô de regoles definides indortöra, che la sentada deboriada di trëi consëis legislatifs s'à dè dl 1998 aprovan n regolamënt por la comisciun interregionala y n regolamënt por la sentada deboriada instëssa. Dan l'aprovaziun de chisc dui regolamënc dla sentada deboriada di 19 de mà dl 1998 s'àn incuntè tröpes otes y olache al é ince gnü tignì cunt dles esperiënzes fates ti agn denant tl cheder dla sentada deboriada di dui consëis legislatifs dla Provinzia autonoma de Balsan y dl Tirol y tl cheder dles prömes sentades "a cater" y spo "a trëi", tignides dötes cantes aladô de regoles fates fora da iade a iade dala comisciun interregionala.
Chilò dessot vëgnel reportè n pice ressümé - sot a forma de domanda y de resposta - dles desposiziuns prinzipales di dui regolamënc, che é sambëgn ince da ciafè tla verjiun intiera (1).

Can vëgnel pa tignì la sentada deboriada:
vigni dui agn, can sot ala direziun de Südtirol, can dl Tirol y can dl Trentin.

De ci argomënc vëgnel pa debatü:
al vëgn tratè chestiuns che va sura i confins fora y d'atres chestiuns che reverda düc trëi i raiuns.

Che tol pa pert ala sentada deboriada:
I aconsiadus di consëis legislatifs dla Provinzia autonoma de Trënt y dla Provinzia autonoma de Balsan, i aconsiadus y i mëmbri dl Govern de Tirol, i mëmbri dl ofize de presidënza y i mënagrup dl Consëi legislatif dl Vorarlberg (Vorarlberg tol pert sciöche osservadù mo al se tëgn le dërt de damanè de podëi tó pert sciöche mëmber efetif).

Che mët pa a jì la sentada deboriada:
la comisciun interregionala metüda adöm da 21 mëmbri: i presidënc di trëi consëis legislatifs y sis aconsiadus por vigni consëi, nominà tignon cunt dla formaziun di consëis. La comisciun interregionala à n gran pëis sön les dezijiuns, porvia che ara dà dant l'ordinn dl dé dla sentada tolon la dezijiun sce azetè o manco les propostes de moziun portades dant dai aconsiadus.

Che po pa portè dant propostes de moziun:
i aconsiadus dles döes Provinzies autonomes de Balsan y de Trënt sciöche ince i aconsiadus y i mëmbri dl Govern dl Tirol. Al é preodü n numer dles propostes de moziun, chël ô dì che chi che fej pert de vigni lont o provinzia autonoma ne po nia portè dant indöt plü co diesc propostes de moziun; por le cunt vëgnel tignì cunt dl lont de portegnënza dl pröm che à firmé.

Can vëgnel pa portè dant les propostes de moziun:
le terminn ordinar por portè dant propostes de moziun toma carantecin dis dan la sentada dla comisciun interregionala cherdada ite por mëte jö l'ordinn dl dé. Tratan la sentada dla comisciun pol gnì portè dant - cun le bëgnstè de dui terzi di mëmbri presënc - propostes de moziun cina che al vëgn arjunt le limo de diesc propostes por consëi. A pert le numer complessif de trënta documënc pol gnì portè dant propostes de moziun "urgëntes" cina a ot dis dan la reuniun dla sentada deboriada. La comisciun, a maioranza de trëi cherc di mëmbri presënc, tol la dezijiun sce les azetè o manco.

Co laora pa la comisciun interregionala:
ara ejaminëia les propostes de moziun portades dant deliberan a maioranza di presënc (le numer legal vëgn a se le dè cun plü de mec i mëmbri de vigni consëi) sce les tó sö o manco tl ordinn dl dé dla sentada deboriada. Sön consëi de sü mëmbri po la comisciun comedé les propostes de moziun por che ares vëgnes tratades tla sentada deboriada, ince zënza le bëgnstè de chi che les à portè dant.

Co é pa sconà i mëmbri dla mendranza:
na proposta refodada dala comisciun mëss gnì metüda al ordinn dl dé dla sentada deboriada sön domanda de almanco n terzo di mëmbri presënc dla Comisciun.

Co é pa sconà chi che porta dant les moziuns:
tla sentada deboriada à le pröm firmatar le podëi de descrì la proposta de moziun y de respogne ala fin dla discusciun. Les comedöres presentades tla sentada po ma gnì tutes en conscidraziun sce ares vëgn azetades dal pröm firmatar, che po ince trà zoruch te vigni momënt - te vigni caje denant che ara vëgnes metüda dant por la lîta - süa proposta de moziun.

Co laora pa la sentada deboriada:
le numer legal vëgn a se le dè pro la sentada deboriada canche plü de mec i mëmbri de vigni consëi legislatif é presënc. I laûrs mët man cun na picia relaziun, tignida dal presidënt en ciaria, che cunta dl'ativité dla comisciun interregionala. La discusciun vëgn tignida por gran argomënc, chël ô dì che al vëgn trat adöm les propostes de moziun por gnì debatüdes. Ala fin dla discusciun fata por vigni argomënt y do i intervënc de chi che à portè dant les propostes de moziun, vëgn chëstes metüdes dant por la lîta.

Co vëgnel pa lité:
por le plü vëgnel lité deboriada, mo al esist ince la poscibilité, sce la maioranza di mëmbri di trëi consëis se le damana, de lité despartis por consëi. Te chësc caje é la proposta de moziun da aratè refodada sce un di trëi consëis lîta decuntra. Al é interessant da segnalè che al ne vëgn nia preodü la usc de astenjiun (no tla sentada no tla comisciun): por ci che reverda les propostes pol gnì lité por o cuntra, mo an ne po nia surantó na ligna neutrala.
Chësta é na particolarité prozedurala straordinara sce an tëgn cunt dl ordinamënt iuridich talian, mo ordinara tl monn todësch: sides te Tirol co tl Vorarlberg ne n'é la poscibilité de s'astignì nia preodüda. Chësta regola é gnüda surantuta da ion ti dui regolamënc.

Ci sozédel pa cun les moziuns aprovades:
les deliberaziuns aprovades tla sentada deboriada che reverda i esecutifs ti vëgn dades inant por le jì en forza ai presidënc dles provinzies autonomes y dl Tirol; les deliberaziuns che reverda d'atri organisms (Governs nazionai, Uniun Europeica) vëgn menades ite dai presidënc di consëis provinziai ai organns competënc.

Co vëgnel pa tignì le raport cun i esecutifs:
tres relaziuns informatives periodiches sön les condiziuns d'atuaziun dles moziuns aprovades, relaziuns che mëss gnì dades jö dai presidënc de Südtirol, dl Tirol y dl Trentin n ann do l'ultima sentada y almanco sessanta dis dan na sentada.

(1) Test tut fora dl codejel "I regolamënc dla sentada deboriada di consëis legislatifs y dla comisciun interregionala" metü jö dala sign. Alma Chiettini (Consëi dla Provinzia autonoma de Trënt)

Download - Regulamënt per la sentada deboriada

  1. Regulamënt per la sentada deboriada - (verjiun todëscia/taliana) [PDF 274 KB]
  2. Regulamënt per la cumiscion nterregiunela - (verjiun todëscia/taliana) [PDF 325 KB]